Thuế thu nhập tại Hàn cho người Việt, hiểu đúng để không…

Tháng lương đầu tiên về tài khoản, bạn mở bảng lương ra và thấy một dòng bị trừ tên là 소득세 (sodeukse). Không ai giải thích. Bạn tự hỏi số tiền đó đi đâu, và liệu có lấy lại được không.

Câu trả lời ngắn: một phần trong đó bạn hoàn toàn có thể lấy lại. Nhưng trước hết, có một câu hỏi quyết định mọi thứ.

Bạn là cư dân thuế hay không, câu hỏi quyết định tất cả

Mọi nghĩa vụ thuế của bạn tại Hàn Quốc phụ thuộc vào một mốc duy nhất: bạn ở Hàn bao nhiêu ngày.

Theo Cục Thuế Quốc gia Hàn Quốc (National Tax Service), nếu bạn có địa chỉ cư trú hoặc lưu trú tại Hàn từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch, bạn được xem là cư dân thuế (거주자, geojuja). Cư dân thuế khai thuế trên thu nhập toàn cầu. Người không phải cư dân chỉ khai phần thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Hàn.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới túi tiền của bạn. Sinh viên D-2 làm thêm, lao động E-9, kỹ sư E-7, phần lớn đều vượt mốc 183 ngày và trở thành cư dân thuế ngay trong năm đầu.

“Cá nhân có địa chỉ tại Hàn Quốc hoặc lưu trú từ 183 ngày trở lên được coi là cư dân và có nghĩa vụ nộp thuế đối với thu nhập toàn cầu.”

• Cục Thuế Quốc gia Hàn Quốc, nts.go.kr

Vậy khi đã là cư dân thuế, việc đầu tiên cần làm không phải là tính toán, mà là mở một tài khoản.

Thẻ đăng ký người nước ngoài Hàn Quốc

Mở tài khoản Hometax của NTS trước khi lo chuyện khác

Mọi thứ về thuế ở Hàn đều đi qua một cổng: Hometax.

Hometax là hệ thống thuế điện tử của NTS, nơi bạn tra cứu số thuế đã nộp, đăng ký hoàn thuế và khai thuế thu nhập tổng hợp. Để dùng được, bạn cần thiết lập tài khoản người nước ngoài (NTS Hometax foreigner account setup). Bạn truy cập hometax.go.kr, chọn mục dành cho người nước ngoài, và đăng nhập bằng số thẻ đăng ký người nước ngoài (oegugin deungnok beonho) cùng phương thức xác thực.

Có một điểm khiến nhiều người Việt bối rối lần đầu. Hometax yêu cầu xác thực danh tính, thường qua chứng thư số hoặc ứng dụng ngân hàng đã liên kết. Nếu bạn chưa từng làm chứng thư số, hãy chuẩn bị thẻ ngân hàng Hàn Quốc và số điện thoại đăng ký chính chủ trước.

Một lời khuyên thực tế: lập tài khoản Hometax ngay khi có việc làm, đừng đợi tới mùa khai thuế. Cổng này quá tải mỗi tháng 5, và việc xác thực lần đầu có thể mất vài ngày nếu thông tin ngân hàng chưa khớp.

Có tài khoản rồi, bạn mở khóa được khoản tiền mà đa số lao động Việt bỏ quên.

Yeonmaljeongsan, khoản tiền nhiều người Việt bỏ quên

Mỗi tháng công ty đã tạm khấu trừ thuế trên lương bạn. Nhưng đó chỉ là con số ước tính. Quyết toán mới cho ra con số thật.

Quá trình này gọi là 연말정산 (yeonmaljeongsan), tức quyết toán thuế cuối năm. Đây là các bước quyết toán (year-end tax settlement steps) áp dụng cho người làm công ăn lương. Vào khoảng tháng 1 đến tháng 2 hằng năm, công ty đối chiếu tổng thuế đã tạm thu với số thuế thực tế phải nộp sau khi trừ các khoản khấu trừ. Nếu bạn đã nộp thừa, phần chênh lệch được hoàn lại vào lương.

Các khoản khấu trừ phổ biến mà bạn có quyền kê khai:

1. Bảo hiểm y tế quốc dân và bảo hiểm hưu trí đã đóng
2. Tiền thuê nhà (với một số điều kiện thu nhập)
3. Chi tiêu bằng thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ vượt ngưỡng nhất định

Rất nhiều lao động Việt không khai gì cả vì nghĩ “mình là người nước ngoài, không được hưởng”. Điều đó không đúng. Cư dân thuế nước ngoài được hưởng khấu trừ như người Hàn, và thông tin chi tiết có tại dịch vụ hỗ trợ của NTS.

Nhưng nếu bạn là lao động E-9 làm việc tại nhà máy, câu chuyện có một khúc quanh riêng.

Bảo hiểm y tế quốc dân cho người nước ngoài

Lao động E-9 và bài toán hoàn thuế

Bạn làm ca kíp, tiếng Hàn còn hạn chế, và tờ khai thuế thì toàn chữ Hán tự. Đây là nhóm dễ mất tiền nhất.

Lao động visa E-9 vẫn có quyền hoàn thuế thu nhập (E-9 worker income tax refund) qua quyết toán cuối năm giống mọi người làm công. Điểm mấu chốt là quyền chọn thuế suất. Theo quy định do NTS công bố, lao động nước ngoài có thể chọn áp dụng thuế suất cố định 19% (chưa gồm thuế thu nhập địa phương) thay cho biểu thuế lũy tiến thông thường, áp dụng trong một số năm nhất định kể từ khi bắt đầu làm việc tại Hàn.

Với người thu nhập trung bình, biểu lũy tiến thường có lợi hơn vì được trừ nhiều khoản. Với người thu nhập cao, thuế suất cố định có thể tiết kiệm hơn. Bạn nên nhờ bộ phận nhân sự tính thử cả hai cách trước khi chọn.

Một lưu ý về quyền lợi lao động: các quy định về tiền lương, giờ làm và khấu trừ hợp pháp được Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc (Ministry of Employment and Labor) quản lý. Nếu công ty khấu trừ những khoản bạn không hiểu, bạn có quyền yêu cầu bảng kê chi tiết.

Giờ đến câu hỏi mà mọi người Việt đều thắc mắc: liệu tôi có bị đánh thuế cả ở Hàn lẫn ở Việt Nam không?

Hiệp định thuế Việt - Hàn, tại sao bạn không bị đánh thuế hai lần

Bạn đóng thuế ở Hàn rồi. Về Việt Nam liệu có phải đóng lần nữa cho cùng khoản thu nhập đó?

Câu trả lời là không, nhờ hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Hàn Quốc (tax treaty Vietnam Korea benefits). Hiệp định này cho phép khoản thuế bạn đã nộp tại Hàn được khấu trừ hoặc miễn tương ứng khi tính nghĩa vụ thuế tại nước còn lại, tùy tình trạng cư trú thuế của bạn.

Trên thực tế, điều này quan trọng với hai nhóm. Sinh viên D-2, D-4 nhận học bổng hoặc làm thêm. Và người lao động có thu nhập song song ở cả hai nước. Nếu bạn thuộc nhóm này, hãy giữ lại chứng từ nộp thuế tại Hàn, vì đó là căn cứ để được khấu trừ.

Đại sứ quán và cơ quan đại diện Hàn Quốc tại Việt Nam cũng cung cấp thông tin chính thức về nghĩa vụ thuế và giấy tờ liên quan qua cổng thông tin của Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam. Đây là nguồn đáng tin để đối chiếu khi bạn cần giấy xác nhận.

Biết mình được bảo vệ khỏi thuế chồng thuế rồi, vẫn còn một hạn chót bạn tuyệt đối không được quên.

Quy định làm thêm cho sinh viên D-2

Khai thuế thu nhập tổng hợp và hạn nộp 31/5

Quyết toán cuối năm chỉ dành cho người làm công một nơi. Nếu thu nhập của bạn phức tạp hơn, bạn phải tự khai.

Đây là 종합소득세 (jonghap sodeukse), thuế thu nhập tổng hợp. Bạn phải khai loại thuế này nếu có thu nhập từ nhiều nguồn: làm nhiều nơi, thu nhập tự do, cho thuê tài sản, hoặc kinh doanh. Hạn khai thuế thu nhập tổng hợp (global income tax filing deadline) là ngày 31 tháng 5 hằng năm, khai cho thu nhập của năm liền trước.

Bạn nộp trực tiếp trên Hometax. Nếu bỏ lỡ hạn, bạn có thể chịu tiền phạt chậm nộp và mất quyền hưởng một số khấu trừ. Với người có tình trạng cư trú phức tạp, thông tin về visa và thời gian lưu trú, vốn quyết định bạn có phải cư dân thuế hay không, được Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Hàn Quốc (Korea Immigration Service) ghi nhận. Còn văn bản luật thuế gốc bạn tra tại cổng pháp luật quốc gia.

Bạn không chắc mình thuộc diện nào? Hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc gọi tổng đài tư vấn thuế của NTS trước ngày 31/5, đừng đoán.

Tóm lại

Thuế tại Hàn không đáng sợ như tờ khai chữ Hán khiến bạn nghĩ. Ba con số cần nhớ:

• 183 ngày: mốc trở thành cư dân thuế, khai trên thu nhập toàn cầu
• 19%: thuế suất cố định lao động nước ngoài có thể chọn thay biểu lũy tiến
• 31/5: hạn khai thuế thu nhập tổng hợp mỗi năm

Hành động cụ thể: mở tài khoản Hometax ngay khi đi làm, kê khai đầy đủ khấu trừ trong kỳ quyết toán tháng 1-2, giữ chứng từ thuế để hưởng hiệp định Việt - Hàn, và đánh dấu ngày 31/5 nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập. Khoản tiền bị trừ mỗi tháng, một phần là của bạn. Hãy đi lấy lại.